Trong thời đại chuyển đổi số, mỗi người dân ngày càng sử dụng nhiều tài khoản và dịch vụ trực tuyến như VNeID, tài khoản ngân hàng, mạng xã hội, email, ví điện tử và các ứng dụng mua sắm. Những tiện ích này giúp cuộc sống thuận tiện hơn, nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ bị đánh cắp tài khoản, lộ lọt thông tin cá nhân và trở thành nạn nhân của các hành vi lừa đảo trên không gian mạng.

Hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số quốc gia (10/10) và Ngày Công dân số Việt Nam (15/10), xã Tây Ninh Hòa tuyên truyền đến người dân 3 nguyên tắc cơ bản giúp nâng cao kỹ năng số, chủ động bảo vệ tài khoản và giữ an toàn thông tin cá nhân trên môi trường mạng.

1. Mật khẩu mạnh – Không sử dụng chung cho nhiều tài khoản

Mật khẩu là lớp bảo vệ đầu tiên đối với các tài khoản cá nhân. Việc sử dụng mật khẩu đơn giản, dễ đoán như ngày sinh, số điện thoại, tên người thân hoặc các dãy số phổ biến có thể khiến tài khoản dễ bị xâm nhập.

Để tăng cường bảo mật, người dân cần:

• Sử dụng mật khẩu đủ dài, khó đoán và khác nhau đối với từng tài khoản quan trọng.

• Tránh sử dụng thông tin cá nhân dễ nhận biết để đặt mật khẩu.

• Không ghi hoặc lưu mật khẩu tại những nơi người khác dễ dàng tiếp cận.

• Thay đổi mật khẩu ngay khi phát hiện dấu hiệu bất thường.

• Hạn chế đăng nhập tài khoản quan trọng trên thiết bị công cộng hoặc thiết bị không bảo đảm an toàn.

Đặc biệt, cần ưu tiên bảo vệ email chính, tài khoản ngân hàng, mạng xã hội và các tài khoản chứa nhiều thông tin cá nhân.

2. Bảo mật mã OTP – Tuyệt đối không cung cấp cho người khác

OTP là mã xác thực dùng một lần, thường được sử dụng khi đăng nhập tài khoản hoặc thực hiện giao dịch trực tuyến. Đây là thông tin quan trọng giúp xác minh danh tính và bảo vệ tài khoản.

Người dân cần ghi nhớ: Mã OTP của mình – chỉ mình được biết.

Tuyệt đối không cung cấp mã OTP, mật khẩu hoặc thông tin đăng nhập cho người khác qua điện thoại, tin nhắn, Zalo, Facebook hay các ứng dụng trò chuyện, kể cả người tự xưng là cán bộ Công an, nhân viên ngân hàng, cơ quan thuế, bảo hiểm hoặc cơ quan nhà nước.

Người dân cũng cần cảnh giác với các thủ đoạn:

• Giả danh cơ quan chức năng để yêu cầu xác minh thông tin, xử lý vi phạm hoặc nộp phạt.

• Gửi đường link, mã QR không rõ nguồn gốc nhằm đánh cắp thông tin.

• Yêu cầu cài đặt ứng dụng lạ, chia sẻ màn hình hoặc cấp quyền điều khiển thiết bị.

• Dụ dỗ cung cấp mã OTP với lý do nhận tiền, hoàn tiền hoặc hỗ trợ kỹ thuật.

Nếu nhận được mã OTP mà bản thân không yêu cầu, người dân cần cảnh giác, không chia sẻ mã và chủ động kiểm tra bảo mật tài khoản.

3. Bật xác thực nhiều lớp – Hạn chế chia sẻ dữ liệu cá nhân

Bên cạnh mật khẩu, người dân nên bật tính năng xác thực hai lớp hoặc xác thực đa yếu tố đối với các tài khoản có hỗ trợ. Tùy từng dịch vụ, bước xác minh bổ sung có thể sử dụng mã xác thực, ứng dụng xác thực, vân tay hoặc nhận diện khuôn mặt.

Việc bổ sung lớp bảo vệ giúp giảm nguy cơ người khác truy cập tài khoản ngay cả khi mật khẩu bị lộ.

Đồng thời, mỗi người cần nâng cao ý thức bảo vệ dữ liệu cá nhân:

• Không tùy tiện gửi ảnh căn cước, thông tin tài khoản ngân hàng, mật khẩu hoặc dữ liệu sinh trắc học cho người không rõ danh tính.

• Không đăng tải công khai các thông tin nhạy cảm lên mạng xã hội.

• Chỉ cung cấp thông tin cá nhân trên các website, ứng dụng chính thức và khi thực sự cần thiết.

• Kiểm tra kỹ quyền truy cập của ứng dụng đối với danh bạ, hình ảnh, vị trí và các dữ liệu khác trên điện thoại.

Bảo vệ dữ liệu cá nhân là trách nhiệm của mỗi người khi tham gia môi trường số, đồng thời góp phần phòng ngừa nguy cơ bị lợi dụng thông tin để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản.

4. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, cần xử lý kịp thời

Nếu nhận được thông báo đăng nhập lạ, phát hiện tài khoản có dấu hiệu bị chiếm quyền hoặc nghi ngờ đã cung cấp thông tin cho đối tượng lừa đảo, người dân cần:

• Đổi mật khẩu tài khoản liên quan và đăng xuất khỏi các thiết bị không nhận diện được.

• Kiểm tra, bật hoặc khôi phục các tính năng bảo mật.

• Liên hệ ngay với ngân hàng nếu có nguy cơ ảnh hưởng đến tài khoản hoặc giao dịch tài chính.

• Lưu lại tin nhắn, số điện thoại, đường link và các bằng chứng liên quan.

• Thông báo cho cơ quan Công an gần nhất khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo hoặc chiếm đoạt tài sản để được hướng dẫn xử lý.

Đặc biệt, không làm theo yêu cầu của người lạ khi họ tạo áp lực bằng những lời đe dọa như “tài khoản sắp bị khóa”, “liên quan đến vụ án” hoặc yêu cầu chuyển tiền để xác minh.

5. Mỗi ngày một phút – Kiểm tra an toàn số

Người dân hãy dành một phút để tự kiểm tra ba nội dung:

Một là, mật khẩu: Các tài khoản quan trọng có đang sử dụng chung một mật khẩu hay không?

Hai là, mã OTP: Bản thân và các thành viên trong gia đình đã biết tuyệt đối không cung cấp OTP cho người khác hay chưa?

Ba là, xác thực: Email, mạng xã hội, tài khoản ngân hàng và các tài khoản quan trọng đã bật thêm lớp xác thực phù hợp hay chưa?

An toàn số không bắt đầu từ những công nghệ phức tạp mà từ những thói quen thiết thực hằng ngày. Mỗi người dân chủ động bảo vệ tài khoản, thận trọng khi chia sẻ thông tin và nâng cao cảnh giác trước các thủ đoạn lừa đảo sẽ góp phần xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh.

Mật khẩu mạnh – Không chia sẻ OTP – Xác thực nhiều lớp: Ba nguyên tắc thiết thực giúp người dân xã Tây Ninh Hòa bảo vệ tài khoản, dữ liệu cá nhân và tài sản của mình trên không gian mạng.

Thông điệp tuyên truyền của xã Tây Ninh Hòa: Mỗi người dân hãy chủ động trang bị kỹ năng số, nâng cao ý thức bảo mật và cùng chung tay xây dựng cộng đồng số an toàn, văn minh, hiện đại.

Nguồn tham khảo: Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026; các khuyến cáo của cơ quan chức năng về bảo đảm an toàn thông tin, phòng chống lừa đảo trên không gian mạng.